श्री दत्तात्रेय वज्र कवचं
श्री गणेशाय नमः |
श्री दत्तात्रेयाय नमः |
ऋषय ऊचुः |
कथं संकल्पसिद्धिः स्याद्वेदव्यास कलौ युगे |
धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं किमुदाहृतं || 1||
व्यास उवाच |
शृण्वंतुऋषयः सर्वे शीघ्रं संकल्पसाधनं |
सकृदुच्चारमात्रेण भोगमोक्षप्रदायकं || 2||
गौरीशृंगे हिमवतः कल्पवृक्षोपशोभितं |
दीप्ते दिव्यमहारत्नहेममंडपमध्यगं || 3||
रत्नसिंहासनासिनं प्रसन्नं परमेश्वरं |
मंदस्मितमुखांभोजं शंकरं प्राह पार्वती || 4||
श्रीदेव्युवाच |
देवदेव महादेव लोकशंकर शंकर |
मंत्रजालानि सर्वाणि यंत्रजालानि कृत्स्नशः || 5||
तंत्रजालान्यनेकानि मया त्वत्तः श्रुतानि वै |
इदानीं द्रष्टुमिच्छामि विशेषेण महीतलं || 6||
इत्युदीरितमाकर्ण्य पार्वत्या परमेश्वरः |
करेणामृज्य संतोषात्पार्वतीं प्रत्यभाषत || 7||
मयेदानीं त्वया सार्धं वृषमारुह्य गम्यते |
इत्युक्त्वा वृषमारुह्य पार्वत्या सह शंकरः || 8||
ययौ भूमंडलं द्रष्टुं गौर्याश्चित्राणि दर्शयन् |
क्वचित् विंध्याचलप्रांते महारण्ये सुदुर्गमे || 9||
तत्र व्याहर्तुमायांतं भिल्लं परशुधारिणं |
वर्ध्यमानं महाव्याघ्रं नखदंष्ट्राभिरावृतं || 10||
अतीव चित्रचारित्र्यं वज्रकायसमायुतं |
अप्रयत्नमनायासमखिलं सुखमास्थितं || 11||
पलायंतं मृगं पश्चाद्व्याघ्रो भीत्या पलायितः |
एतदाश्चर्यमालोक्य पार्वती प्राह शंकरं || 12||
श्रीपार्वत्युवाच |
किमाश्चर्यं किमाश्चर्यमग्रे शंभो निरीक्ष्यतां |
इत्युक्तः स ततः शंभुर्दृष्ट्वा प्राह पुराणवित् || 13||
श्रीशंकर उवाच |
गौरि वक्ष्यामि ते चित्रमवाङ्मानसगोचरं |
अदृष्टपूर्वमस्माभिर्नास्ति किंचन्न कुत्रचित् || 14||
मया सम्यक् समासेन वक्ष्यते शृणु पार्वति |
अयं दूरश्रवा नाम भिल्लः परमधार्मिकः || 15||
समित्कुशप्रसूनानि कंदमूलफलादिकं |
प्रत्यहं विपिनं गत्वा समादाय प्रयासतः || 16||
प्रिये पूर्वं मुनींद्रेभ्यः प्रयच्छति न वांछति |
तेऽपि तस्मिन्नपि दयां कुर्वते सर्वमौनिनः || 17||
दलादनो महायोगी वसन्नेव निजाश्रमे |
कदाचिदस्मरत् सिद्धं दत्तात्रेयं दिगंबरं || 18||
दत्तात्रेयः स्मर्तृगामी चेतिहासं परीक्षितुं |
तत्क्षणात्सोऽपि योगींद्रो दत्तात्रेयः समुत्थितः || 19||
तं दृष्ट्वाऽऽश्चर्यतोषाभ्यां दलादनमहामुनिः |
संपूज्याग्रे निषीदंतं दत्तात्रेयमुवाच तं || 20||
मयोपहूतः संप्राप्तो दत्तात्रेय महामुने |
स्मर्तृगामी त्वमित्येतत् किंवदंती परीक्षितुं || 21||
मयाद्य संस्मृतोऽसि त्वमपराधं क्षमस्व मे |
दत्तात्रेयो मुनिं प्राह मम प्रकृतिरीदृशी || 22||
अभक्त्या वा सुभक्त्या वा यः स्मरेन्मामनन्यधीः |
तदानीं तमुपागत्य ददामि तदभीप्सितं || 23||
दत्तात्रेयो मुनिं प्राह दलादनमुनीश्वरं |
यदिष्टं तद्वृणीष्व त्वं यत् प्राप्तोऽहं त्वया स्मृतः || 24||
दत्तात्रेयं मुनिः प्राह मया किमपि नोच्यते |
त्वच्चित्ते यत्स्थितं तन्मे प्रयच्छ मुनिपुंगव || 25||
श्रीदत्तात्रेय उवाच |
ममास्ति वज्रकवचं गृहाणेत्यवदन्मुनिं |
तथ्येत्यंगीकृतवते दलादनमुनये मुनिः || 26||
स्ववज्रकवचं प्राह ऋषिच्छंदःपुरःसरं |
न्यासं ध्यानं फलं तत्र प्रयोजनमशेषतः || 27||
अस्य श्रीदत्तात्रेयवज्रकवचस्तोत्रमंत्रस्य,
किरातरूपी महारुद्र ऋषिः, अनुष्टुप् छंदः,
श्रीदत्तात्रेयो देवता, द्रां बीजं, आं शक्तिः,
क्रौं कीलकं, ॐ आत्मने नमः | ॐ द्रीं मनसे नमः |
ॐ आं द्रीं श्रीं सौः ॐ क्लां क्लीं क्लूं क्लैं क्लौं क्लः |
श्रीदत्तात्रेयप्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ||
अथ करन्यासः |
ॐ द्रां अंगुष्ठाभ्यां नमः |
ॐ द्रीं तर्जनीभ्यां नमः |
ॐ द्रूं मध्यमाभ्यां नमः |
ॐ द्रैं अनामिकाभ्यां नमः |
ॐ द्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
ॐ द्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ||
अथ हृदयादिन्यासः |
ॐ द्रां हृदयाय नमः |
ॐ द्रीं शिरसे स्वाहा |
ॐ द्रूं शिखायै वषट् |
ॐ द्रैं कवचाय हुं |
ॐ द्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
ॐ द्रः अस्त्राय फट् |
ॐ भूर्भुवःस्वरोमिति दिग्बंधः ||
अथ ध्यानं |
जगदंकुरकंदाय सच्चिदानंदमूर्तये |
दत्तात्रेयाय योगींद्रचंद्राय परमात्मने || 1||
कदा योगी कदा भोगी कदा नग्नः पिशाचवत् |
दत्तात्रेयो हरिः साक्षाद्भुक्तिमुक्तिप्रदायकः || 2||
वाराणसीपुरस्नायी कोल्हापुरजपादरः |
माहुरीपुरभिक्षाशी सह्यशायी दिगंबर || 3||
इंद्रनीलसमाकारश्चंद्रकांतिसमद्युतिः |
वैडुर्यसदृशस्फूर्तिश्चलत्किंचिज्जटाधरः || 4||
स्निग्धधावल्ययुक्ताक्षोऽत्यंतनीलकनीनिकः |
भ्रूवक्षःश्मश्रुनीलांकः सशांकसदृशाननः || 5||
हासनिर्जितनीहारः कंठनिर्जितकंबुकः |
मांसलांसो दीर्घबाहुः पाणिनिर्जितपल्लवः || 6||
विशालपीनवक्षाश्च ताम्रपाणिर्दलोदरः |
पृथुलश्रोणिललितो विशालजघनस्थलः || 7||
रंभास्तंभोपमानोरुर्जानुपूर्वैकजंघकः |
गूढगुल्फः कूर्मपृष्ठोलसत्पादोषरिस्थलः || 8||
रक्तारविंदसदृशरमणीयपदाधरः |
चर्मांबरधरो योगी स्मर्तृगामी क्षणे क्षणे || 9||
ज्ञानोपदेशनीरतो विपद्धरणदीक्षितः |
सिद्धासनसमासीन ऋजुकायो हसन्मुखः || 10||
वामहस्तेन वरदो दक्षिणेनाभयंकरः |
बालोन्मत्तपिशाचीभिः क्वचिद्युक्तः परीक्षितः || 11||
त्यागी भोगी महायोगी नित्यानंदो निरंजनः |
सर्वरूपी सर्वदाता सर्वगः सर्वकामदः || 12||
भस्मोद्धूलितसर्वांगो महापातकनाशनः |
भुक्तिप्रदो मुक्तिदाता जीवन्मुक्तो न संशयः || 13||
एवं ध्यात्वाऽनन्यचित्तो मद्वज्रकवचं पठेत् |
मामेव पश्यन्सर्वत्र स मया सह सङ्चरेत् || 14||
दिगंबरं भस्मसुगंधलेपनं चक्रं त्रिशूलं डमरुं गदायुधं |
पद्मासनं योगिमुनींद्रवंदितं दत्तेति नामस्मरणेन नित्यं || 15||
(अथ पंचोपचारैः संपूज्य ॐ द्रां इति अष्टोत्तरशतवारं जपेत्)
ॐ द्रां |
अथ कवचं |
ॐ दत्तात्रेयः शिरः पातु सहस्राब्जेषु संस्थितः |
भालं पात्वानसूयेयश्चंद्रमंडलमध्यगः || 1||
कूर्चं मनोमयः पातु हं क्षं द्विदलपद्मभूः |
ज्योतिरूपोऽक्षिणी पातु पातु शब्दात्मकः श्रुती || 2||
नासिकां पातु गंधात्मा मुखं पातु रसात्मकः |
जिह्वां वेदात्मकः पातु दंतोष्ठौ पातु धार्मिकः || 3||
कपोलावत्रिभूः पातु पात्वशेषं ममात्ववित् |
स्वरात्मा षोडशाराब्जस्थितः स्वात्माऽवताद्गलं || 4||
स्कंधौ चंद्रानुजः पातु भुजौ पातु कृतादिभूः |
जत्रुणी शत्रुजित् पातु पातु वक्षःस्थलं हरिः || 5||
कादिठांतद्वादशारपद्मगो मरुदात्मकः |
योगीश्वरेश्वरः पातु हृदयं हृदयस्थितः || 6||
पार्श्वे हरिः पार्श्ववर्ती पातु पार्श्वस्थितः स्मृतः |
हठयोगादियोगज्ञः कुक्षी पातु कृपानिधिः || 7||
डकारादिफकारांतदशारसरसीरुहे |
नाभिस्थले वर्तमानो नाभिं वह्न्यात्मकोऽवतु || 8||
वह्नितत्वमयो योगी रक्षतान्मणिपूरकं |
कटिं कटिस्थब्रह्मांडवासुदेवात्मकोऽवतु || 9||
बकारादिलकारांतषट्पत्रांबुजबोधकः | (वक्रादि)
जलतत्वमयो योगी स्वाधिष्ठानं ममावतु || 10||
सिद्धासनसमासीन ऊरू सिद्धेश्वरोऽवतु |
वादिसांतचतुष्पत्रसरोरुहनिबोधकः || 11||
मूलाधारं महीरूपो रक्षताद्वीर्यनिग्रही |
पृष्ठं च सर्वतः पातु जान्युन्यस्तकरांबुजः || 12||
जंघे पात्ववधूतेंद्रः पात्वंघ्री तीर्थपावनः |
सर्वांगं पातु सर्वात्मा रोमाण्यवतु केशवः || 13||
चर्म चर्मांबरः पातु रक्तं भक्तिप्रियोऽवतु |
मांसं मांसकरः पातु मज्जां मज्जात्मकोऽवतु || 14||
अस्थीनि स्थिरधीः पायान्मेधां वेधाः प्रपालयेत् |
शुक्रं सुखकरः पातु चित्तं पातु दृढाकृतिः || 15||
मनोबुद्धिमहंकारं हृषीकेशात्मकोऽवतु |
कर्मेंद्रियाणि पात्वीशः पातु ज्ञानेंद्रियाण्यजः || 16||
बंधून् बंधूत्तमः पायाच्छत्रुभ्यः पातु शत्रुजित् |
गृहारामधनक्षेत्रपुत्रादींछंकरोऽवतु || 17||
भार्यां प्रकृतिवित् पातु पश्वादीन्पातु शार्ङ्गभृत् |
प्राणान्पातु प्रधानज्ञो भक्ष्यादीन्पातु भास्करः || 18||
सुखं चंद्रात्मकः पातु दुःखात् पातु पुरांतकः |
पशून्पशूपतिः पातु भूतिं भूतेश्वरो मम || 19||
प्राच्यां विषहरः पातु पात्वाग्नेय्यां मखात्मकः |
याम्यां धर्मात्मकः पातु नैरृत्यां सर्ववैरिहृत् || 20||
वराहः पातु वारुण्यां वायव्यां प्राणदोऽवतु |
कौबेर्यां धनदः पातु पात्वैशान्यां महागुरुः || 21||
ऊर्ध्वं पातु महासिद्धः पात्वधस्ताज्जटाधरः |
रक्षाहीनं तु यत्स्थानं रक्षत्वादिमुनीश्वरः || 22||
ॐ द्रां | मालामंत्रजपः |
(पुनः)
अथ करन्यासः |
ॐ द्रां अंगुष्ठाभ्यां नमः |
ॐ द्रीं तर्जनीभ्यां नमः |
ॐ द्रूं मध्यमाभ्यां नमः |
ॐ द्रैं अनामिकाभ्यां नमः |
ॐ द्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
ॐ द्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ||
अथ हृदयादिन्यासः |
ॐ द्रां हृदयाय नमः |
ॐ द्रीं शिरसे स्वाहा |
ॐ द्रूं शिखायै वषट् |
ॐ द्रैं कवचाय हुं |
ॐ द्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
ॐ द्रः अस्त्राय फट् |
ॐ भूर्भुवःस्वरोमिति दिग्बंधः ||
एतन्मे वज्रकवचं यः पठेच्छृणुयादपि |
वज्रकायश्चिरंजीवी दत्तात्रेयोऽहमब्रुवं || 23||
त्यागी भोगी महायोगी सुखदुःखविवर्जितः |
सर्वत्रसिद्धसंकल्पो जीवन्मुक्तोऽद्य वर्तते || 24||
इत्युक्त्वांतर्दधे योगी दत्तात्रेयो दिगंबरः |
दलादनोऽपि तज्जप्त्वा जीवन्मुक्तः स वर्तते || 25||
भिल्लो दूरश्रवा नाम तदानीं श्रुतवादिनं |
सकृच्छ्रवणमात्रेण वज्रांगोऽभवदप्यसौ || 26||
इत्येतद्वज्रकवचं दत्तात्रेयस्य योगिनः |
श्रुत्वाशेषं शंभुमुखात् पुनरप्याह पार्वती || 27||
पार्वत्युवाच |
एतत्कवचमाहात्म्यं वद विस्तरतो मम |
कुत्र केन कदा जाप्यं किं यजाप्यं कथं कथं || 28||
उवाच शंभुस्तत्सर्वं पार्वत्या विनयोदितं |
श्रीशिव उवाच |
श्रुणु पार्वति वक्ष्यामि समाहितमनाविलं || 29||
धर्मार्थकाममोक्षाणामिदमेव परायणं |
हस्त्यश्वरथपादातिसर्वैश्वर्यप्रदायकं || 30||
पुत्रमित्रकलत्रादिसर्वसंतोषसाधनं |
वेदशास्त्रादिविद्यानां निधानं परमं हि तत् || 31||
संगीतशास्त्रसाहित्यसत्कवित्वविधायकं |
बुद्धिविद्यास्मृतिप्रज्ञामतिप्रौढिप्रदायकं || 32||
सर्वसंतोषकरणं सर्वदुःखनिवारणं |
शत्रु संहारकं शीघ्रं यशःकीर्तिविवर्धनं || 33||
अष्टसंख्या महारोगाः सन्निपातास्त्रयोदश |
षण्णवत्यक्षिरोगाश्च विंशतिर्मेहरोगकाः || 34||
अष्टादश तु कुष्ठानि गुल्मान्यष्टविधान्यपि |
अशीतिर्वातरोगाश्च चत्वारिशत्तु पैत्तिकाः || 35||
विंशतिश्लेष्मरोगाश्च क्षयचातुर्थिकादयः |
मंत्रयंत्रकुयोगाद्याः कल्पतंत्रादिनिर्मिताः || 36||
ब्रह्मराक्षसवेतालकूष्मांडादिग्रहोद्भवाः |
संगजाः देशकालस्थास्तापत्रयसमुत्थिताः || 37||
नवग्रहसमुद्भूता महापातकसंभवाः |
सर्वे रोगाः प्रणश्यंति सहस्रावर्तनाद्ध्रुवं || 38||
अयुतावृत्तिमात्रेण वंध्या पुत्रवती भवेत् |
अयुतद्वितयावृत्त्या ह्यपमृत्युजयो भवेत् || 39||
अयुतत्रितयाच्चैव खेचरत्वं प्रजायते |
सहस्रादयुतादर्वाक् सर्वकार्याणि साधयेत् || 40||
लक्षावृत्या कार्यसिद्धिर्भवेत्येव न संशयः || 41||
विषवृक्षस्य मूलेषु तिष्ठन् वै दक्षिणामुखः |
कुरुते मासमात्रेण वैरिणं विकलेंद्रियं || 42||
औदुंबरतरोर्मूले वृद्धिकामेन जाप्यते |
श्रीवक्षमूले श्रीकामी तिंतिणी शांतिकर्मणि || 43||
ओजस्कामोऽश्वत्थमूले स्त्रीकामैः सहकारके |
ज्ञानार्थी तुलसीमूले गर्भगेहे सुतार्थिभिः || 44||
धनार्थिभिस्तु सुक्षेत्रे पशुकामैस्तु गोष्ठके |
देवालये सर्वकामैस्तत्काले सर्वदर्शितं || 45||
नाभिमात्रजले स्थित्वा भानुमालोक्य यो जपेत् |
युद्धे वा शास्त्रवादे वा सहस्रेण जयो भवेत् || 46||
कंठमात्रे जले स्थित्वा यो रात्रौ कवचं पठेत् |
ज्वरापस्मारकुष्ठादितापज्वरनिवारणं || 47||
यत्र यत्स्यात्स्थिरं यद्यत्प्रसन्नं तन्निवर्तते |
तेन तत्र हि जप्तव्यं ततः सिद्धिर्भवेद्ध्रुवं || 48||
इत्युक्त्वान् च शिवो गौर्ये रहस्यं परमं शुभं |
यः पठेत् वज्रकवचं दत्तात्रेयोसमो भवेत् || 49||
एवं शिवेन कथितं हिमवत्सुतायै
प्रोक्तं दलादमुनयेऽत्रिसुतेनपूर्वं |
यः कोऽपि वज्रकवचं पठतीह लोके
दत्तोपमश्चरति योगिवरश्चिरायुः || 50||
|| इति श्रीरुद्रयामले हिमवत्खंडे मंत्रशास्त्रे उपासनाखंडे
शिवविजयसिद्धांते उमामहेश्वरसंवादे
श्रीदत्तात्रेयवज्रकवचस्तोत्रं संपूर्णं ||श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु||
अर्थ
श्री दत्तात्रेय वज्र कवचम महर्षि वेदव्यास द्वारा रचित एक अत्यंत शक्तिशाली और पवित्र स्तोत्र है। यह कलयुग में धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष के चार पुरुषार्थों को प्राप्त करने तथा संकल्प सिद्धि पाने का सबसे सरल और प्रभावी मार्ग बताता है। भगवान दत्तात्रेय त्रिदेवों (ब्रह्मा, विष्णु और शिव) के अविभाज्य स्वरूप हैं और उन्हें गुरु परंपरा का आदि गुरु माना जाता है। यह वज्र कवच भगवान दत्तात्रेय की अपार शक्ति से ओतप्रोत है, जो भक्तों को वज्र के समान अभेद्य सुरक्षा प्रदान करता है।
इस कवच की पृष्ठभूमि हिमालय के गौरीशिखर पर, कल्पवृक्षों से सुशोभित एक दिव्य रत्नों से जड़े मंडप में, रत्नसिंहासन पर विराजमान परमेश्वर शिव से पार्वती देवी के प्रश्न करने से शुरू होती है। पार्वती शिव से कहती हैं कि उन्होंने उनसे कई मंत्र, यंत्र और तंत्र सीखे हैं, लेकिन अब वे विशेष रूप से पृथ्वी लोक को देखना चाहती हैं। पार्वती की इस इच्छा को सुनकर प्रसन्न हुए शिव, उनके साथ अपने वृषभ वाहन पर आरूढ़ होकर भूमंडल का भ्रमण करने निकलते हैं। इसी दौरान, दला दन नामक एक महायोगी दत्तात्रेय का स्मरण करते हैं। दत्तात्रेय 'स्मर्तृगामी' हैं, अर्थात स्मरण मात्र से ही प्रकट होने वाले हैं और भक्तों की सभी मनोकामनाएं पूरी करते हैं। इस कवच के प्रभाव से, दत्तात्रेय अपने वज्रकाय स्वरूप में प्रकट होते हैं, भक्तों को वज्र के समान सुरक्षा प्रदान करते हैं।
दत्तात्रेय वज्र कवचम केवल एक सुरक्षात्मक कवच नहीं है, बल्कि यह आध्यात्मिक उन्नति और मानसिक शांति के लिए भी सहायक है। जो भक्त श्रद्धापूर्वक इसका पाठ करते हैं, वे कलयुग की कठिनाइयों और कष्टों से मुक्त होकर अपने मन के संकल्पों को पूरा करते हैं। जैसा कि दत्तात्रेय 'स्मर्तृगामी' हैं, केवल उनका नाम स्मरण करने से वे भक्तों की पुकार सुनकर सहायता के लिए आते हैं। वेदव्यास जी ने स्पष्ट किया है कि यह कवच भक्तों को भोग (सांसारिक सुख) और मोक्ष (मुक्ति) दोनों प्रदान करने की क्षमता रखता है। चाहे भक्ति कम हो या अधिक, दत्तात्रेय अपनी कृपा अवश्य बरसाते हैं।
इस कवच का पाठ करने से शारीरिक, मानसिक और आध्यात्मिक सुरक्षा प्राप्त होती है। दत्तात्रेय का वज्र कवच भक्तों को बुरी शक्तियों, नकारात्मक प्रभावों, ग्रह दोषों और सभी प्रकार के खतरों से बचाता है। यह भक्तों के जीवन में स्थिरता, समृद्धि और शांति लाता है। नियमित रूप से इस कवच का पाठ करने से आंतरिक शक्ति बढ़ती है और आत्मविश्वास में वृद्धि होती है।
लाभ (Benefits):
- संकल्प सिद्धि: मन के शुद्ध संकल्पों, अर्थात धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष को आसानी से प्राप्त करने में सहायता करता है।
- सर्वांगीण सुरक्षा: शारीरिक, मानसिक और आध्यात्मिक रूप से पूर्ण सुरक्षा प्रदान करता है, बुरी शक्तियों और नकारात्मक ऊर्जाओं से बचाता है।
- भोग और मोक्ष की प्राप्ति: सांसारिक सुखों और आध्यात्मिक मुक्ति दोनों को एक साथ प्राप्त करने का मार्ग प्रशस्त करता है।
- ग्रह दोष निवारण: कुंडली में मौजूद ग्रह दोषों और उनसे उत्पन्न होने वाली समस्याओं को दूर कर जीवन में सकारात्मक बदलाव लाता है।
- स्वास्थ्य और धन: उत्तम स्वास्थ्य, धन और समृद्धि को आकर्षित करता है, जिससे जीवन में शांति और खुशी बढ़ती है।
- गुरु कृपा की प्राप्ति: दत्तात्रेय आदि गुरु होने के कारण, इस कवच के पाठ से उनकी विशेष कृपा प्राप्त होती है और आध्यात्मिक ज्ञान एवं विवेक में वृद्धि होती है।
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
श्री दत्तात्रेय वज्र कवचम क्या है?
इस कवच का पाठ कब और कैसे करना चाहिए?
श्री दत्तात्रेय वज्र कवचम का पाठ करने के क्या लाभ हैं?
किसे इस कवच का पाठ करना चाहिए?
इस कवच का पाठ कितनी बार करना चाहिए?
श्री दत्तात्रेय वज्र कवच का उद्गम या स्रोत क्या है?
टिप्पणियाँ
टिप्पणी लिखने के लिए लॉगिन करें
टिप्पणियाँ लोड हो रही हैं...
